Bệnh viện Lao và bệnh phổi Trung ương được thành lập ngày 24-6-1957 - tới nay đã tròn 50 tuổi. Sau kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, trước tình hình bệnh lao trong nhân dân rất nặng nề do hậu quả của chế độ thực dân để lại, ngày 24-6-1957, Thủ tướng đã ký Nghị định số 273/TTg, quyết định thành lập Viện chống lao trực thuộc Bộ Y tế - lấy cơ sở ban đầu là Bệnh viện miền Nam, nơi có nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho cán bộ miền nam tập kết.
 

 

Nhiệm vụ của Viện chống lao được quy định tại điều 2 của quyết định này nêu rõ: "Viện chống lao có nhiệm vụ nghiên cứu bệnh lao và tình hình bệnh lao, nghiên cứu những phương pháp phòng và chữa bệnh lao để giúp Bộ Y tế lãnh đạo toàn ngành và nhân dân tiến lên từng bước giảm dần tỷ lệ và tiêu diệt bệnh lao".

Những ngày đầu thành lập với sự nỗ lực của bản thân, viện đã vượt qua muôn vàn khó khăn gian khổ tưởng chừng không thể khắc phục được. Có thể nói từ hai bàn tay trắng về cơ sở vật chất cũng như nguồn lực, nhưng viện đã tổ chức thực hiện những nhiệm vụ cơ bản đầu tiên là tiến hành cuộc điều tra tình hình bệnh lao trong 15.000 người ngay trong năm 1957, và một phương án chống lao được hình thành với những phương pháp chữa bệnh lao độc đáo rất Việt Nam đã chinh phục bạn bè thế giới.
 

 

Sau gần 30 năm thực hiện nhiệm vụ của Viện chống lao, bằng những hoạt động thực tiễn và nhận thấy sự cần thiết của công tác chống lao và các bệnh phổi khác, thực hiện ý tưởng của BS Phạm Ngọc Thạch "chỉ nắm vững kiến thức về bệnh phổi trong nước thì mới chẩn đoán bệnh lao ít sai lầm", lãnh đạo viện đã đề xuất ý tưởng và ngày 11-9-1985, Bộ trưởng Y tế, BS Đặng Hồi Xuân chấp nhận và ký Quyết định số 1004/BYT-QĐ đổi tên Viện chống lao thành Viện Lao và Bệnh phổi. Đây là một bước ngoặt thứ hai có tính lịch sử cho sự phát triển của ngành lao và bệnh phổi.
 

Gần 20 năm thực hiện nhiệm vụ của Viện lao và bệnh phổi là một thời kỳ phát triển của viện với Chương trình chống lao mới cùng hệ thống mạng lưới chống lao trên toàn quốc, với các dự án hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực bệnh phổi khác như ung thư phổi, hen phế quản, bệnh phổi nhiễm khuẩn, Chương trình chống nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính trẻ em... Những thành công trong lĩnh vực hoạt động chuyên môn sâu và rộng trên toàn quốc với chức năng Viện đầu ngành, vinh dự cho cán bộ viên chức đã được Chính phủ tặng Huân chương Độc lập (HCĐL) hạng ba (năm 1998).

 

Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa trao tặng Huân chương lao động hạng Ba cho PGĐ Phạm Trọng Quang

 

Trước tình hình nhiệm vụ trong giai đoạn mới, ngày 18-6-2003 tại QĐ số 2215/QĐ-BYT do Bộ trưởng Y tế, PGS, TS Trần Thị Trung Chiến ký Quyết định đổi tên Viện Lao và Bệnh phổi thành Bệnh viện Lao và bệnh phổi Trung ương - trực thuộc Bộ Y tế, với chức năng nhiệm vụ mở rộng được quy định tại Điều lệ tổ chức và hoạt động của bệnh viện được ban hành theo Quyết định số 1975 QĐ/BYT, ngày 2-6-2005.

Với những thành tích đóng góp của mình vào sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân qua các giai đoạn cách mạng, bệnh viện đã vinh dự được Nhà nước tặng thưởng HCĐL hạng nhì nhân dịp 50 năm Ngày thành lập. Trong quá trình lớn mạnh của bệnh viện, hai cá nhân đồng thời là hai người lãnh đạo - hai người Thầy của ngành y tế và của chuyên khoa lao và bệnh phổi (BS Phạm Ngọc Thạch, GS Hoàng Đình Cầu) được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Người anh hùng sáng lập ra Viện Lao và bệnh phổi - BS Phạm Ngọc Thạch - đã vinh dự được truy tặng phần thưởng cao quý "Giải thưởng Hồ Chí Minh". 
 

Nhìn lại chặng đường một nửa thế kỷ hình thành và phát triển, Bệnh viện Lao và bệnh phổi Trung ương đã: Thiết lập được một chuyên khoa lao đầu tiên và phát triển thành một chuyên khoa lao và bệnh phổi lớn mạnh trong ngành y tế với ba bệnh viện tuyến trung ương và gần 40 bệnh viện lao và bệnh phổi các tỉnh, thành phố; Xây dựng được một bệnh viện chuyên khoa đầu ngành với năng lực quản lý, nghiên cứu khoa học, thực hiện các chương trình y tế quốc gia và định hướng phát triển chuyên ngành lao và bệnh phổi trên toàn quốc. Nơi tập trung các giáo sư, tiến sĩ cùng đông đảo đội ngũ cán bộ kỹ thuật với các chuyên khoa mũi nhọn như vi sinh, chẩn đoán hình ảnh, nội soi, phẫu thuật lồng ngực. Là nơi tham gia đào tạo một đội ngũ tiến sĩ, thạc sĩ chuyên khoa cho chuyên ngành trên toàn quốc; Bệnh viện đã xây dựng được một mạng lưới chống lao bốn cấp trên toàn quốc từ trung ương đến tuyến xã. Mỗi năm phát hiện gần 100.000 người bệnh lao các thể và chữa khỏi hơn 90% số người bệnh này. Từ ban đầu chỉ có 20 y sĩ chuyên khoa đến nay đã có hơn 5.000 cán bộ từ bác sĩ đến giáo sư, cán bộ đại học khác phục vụ trong chương trình chống lao trên khắp đất nước. Một đội ngũ dày kinh nghiệm và tâm huyết trong cuộc chiến chống căn bệnh nguy hiểm này. Đóng góp vào những yếu tố quyết định cho những thành công trong suốt 50 năm của bệnh viện là sự đoàn kết nhất trí của tập thể cán bộ, công chức bệnh viện qua các thời kỳ.

50 năm - chỉ là một thời khắc của lịch sử, nhưng lại là một quãng thời gian dài của mỗi con người. Trách nhiệm của thế hệ hôm nay là trách nhiệm với quá khứ, với hiện tại và cả với tương lai; là sự kế tục và phát triển; là hướng tới sự trường tồn. Chúng ta hướng tới một thế giới không còn bệnh lao nhưng chặng đường phía trước còn dài, còn nhiều gian nan thách thức. Truyền thống vốn là sức mạnh và chỉ có thể vươn tới đích của sự nghiệp khi có một nền tảng truyền thống bền vững. Nhìn lại quá trình hoạt động và trưởng thành, các thế hệ hôm nay càng tự hào về những đóng góp của các lớp cha anh đi trước, và nguyện sẽ bước tiếp những bước đi vững chắc, mạnh mẽ trên con đường chinh phục bệnh lao, bảo vệ sức khỏe nhân dân, góp phần vào thành tích chung của ngành y tế trên con đường hội nhập. 
 

Ngày 22/6, tại lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Bệnh viện Lao và bệnh phổi Trung ương, Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa đã trao Huân chương Độc lập hạng Nhì, ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc của Bệnh viện trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc .

TS. Nguyễn Thị Xuyên về thăm chúc tết bệnh viện Phát biểu tại buổi lễ kỷ niệm, PGS. TS Đinh Ngọc Sỹ, Giám đốc Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Trung ương đã ôn lại quá trình thành lập và phát triển của bệnh viện. Trong suốt chặng đường dài, Viện chống lao đã tiến hành nhiều hoạt động nghiên cứu khoa học, đặc biệt là các điều tra dịch tễ bệnh lao. Nổi bật nhất trong giai đoạn 1957 -1965 là việc sử dụng BCG chết trong tiêm chủng phòng bệnh lao. Sáng kiến này đã được báo cáo tại Hội nghị khoa học Bắc Kinh (Trung Quốc) năm 1964, gây tiếng vang lớn. Sau 50 năm hoạt động, tới nay, Bệnh viện Lao và bệnh phổi Trung ương đã có một đội ngũ cán bộ làm công tác phòng chống lao (PCL) có trình độ cao, mạng lưới PCL phát triển ở tất cả 64 tỉnh, thành phố trong nước. Công tác PCL được đưa thành Chương trình mục tiêu quốc gia. Chiến lược điều trị có kiểm soát trực tiếp (DOTS) đã được bao phủ toàn quốc. Dự án PCL đã đạt được 2 mục tiêu của Tổ chức Y tế Thế giới đề ra: phát hiện hơn 70% số bệnh nhân hiện có và điều trị khỏi hơn 90% số bệnh nhân này. Hàng năm, Bệnh viện có hơn 20.000 lượt người khám bệnh, trong đó có gần 10.000 bệnh nhân điều trị nội trú và hơn 10.000 người điều trị ngoại trú. Bệnh viện có đầy đủ phương tiện phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh lao. Hiệu quả hoạt động của Chương trình lao đã được Hiệp hội chống lao Hoàng gia Hà Lan tặng giải thưởng. Việt Nam cũng là 1 trong 6 nước nhận được giải thưởng của Tổ chức Y tế Thế giới về công tác duy trì tính bền vững của chương trình chống lao.../.   Theo Đảng CSVN